Emotie en gevoel

Is er verschil tussen emotie en gevoel? Lees bijvoorbeeld eens verschil tussen emotie en gevoel.

Voor een mens die enkel de stof of het lichaam laat gelden zal het altijd moeilijk zijn om onderscheid te maken tussen zaken als emotie en gevoel, begeerte en wil, voorstellen en denken. Vaak wordt dan de lichamelijke uiting van een gevoel, de emotie, gelijk gesteld aan dat gevoel zelf, of de lichamelijke uiting van de wil, een handeling of het nalaten daarvan, gelijkgesteld aan willen. Om maar niet te spreken over het gelijkstellen van het hebben van een reeks semi-automatisch verlopende voorstellingen met denken.

Het interessante van de foto met de gelaatsuitdrukkingen is wel dat de meesten van ons op verzoek in staat zijn tot het produceren van een gevraagde gelaatsuitdrukking. Zelfs met kleuters doen we dit al: kijk eens blij, boos, verdrietig. Een goede acteur zal zelfs hele genuanceerde uitdrukkingen op verzoek kunnen tonen. En hoewel er, zeker bij sterke inleving, vanuit de getoonde uitdrukking, bijvoorbeeld verdriet, een opwekking van gevoel kan plaatsvinden, zal dit in de regel niet heel diep gaan en slechts kort aanhouden.

Zo houden veel mensen hun wensen of begeerten ook voor willen. Bij de minste of geringste weerstand 'willen' ze dan niet meer.

Voel je een gevoel? Dat is niet zo eenvoudig te beantwoorden. Als we emotie omschrijven als de lichamelijke uiting van een gevoel dan kunnen we zeggen dat een sterke uiting (emotie) het meestal moeilijker maakt om het gevoel echt te voelen. Aan de andere kant werken veel gevoelens, ook al worden ze niet geuit, wel tot in het lichaam.

Een diep gevoel dat niet geuit wordt kan zowel tot verrijking van het gevoel leiden als tot een blokkering. In het laatste geval kan het uiten van het gevoel in emotie de blokkade opheffen. Het voor iedereen waar te nemen gegeven dat niet alle gevoelens om eenzelfde benadering vragen maakt elke methode voor het omgaan met gevoelens al bij voorbaat onvolledig.

In een aantal avonden voor Pasen keek ik met een groep deelnemers naar een grote reproductie van het Isenheimer altaar. Bij voortgezet en herhaald kijken zie je dat bij de een er een langzame stijging is van het gevoel, bij de ander een snelle emotie die dan langzaam wordt vervangen door een verdiept gevoel. Mijn functie is dan nadrukkelijk niet om bij de deelnemers op hun gevoel te werken maar om door mijn vragen hun aandacht te richten. En het richten van de aandacht leidt altijd tot een verrijking van het gevoel.

Ik kom wel eens op feestjes waar mensen het gezellig willen maken. Ze doen dan ook gezellig. Echt gezellig wordt het meestal pas wanneer niemand meer zonodig gezellig wil zijn maar mensen met elkaar echt uitwisselen. Met aandacht luisteren en met aandacht beluisterd worden dat is pas echt gezellig. Denk bij gezellig aan metgezel en gezellen. Wij zijn pas gezellig als we in de ziel samen zijn. Leutig en lollig staan vaak de gezelligheid in de weg. Maar dat terzijde.

Deze weblog heet 'taal en teken'. Een emotie is een teken of kan dat zijn. Om bij de onderliggende taal te komen, waar dat teken een uitdrukking van is, moet je nog iets anders doen: je aandacht richten. En je aandacht richten is altijd (ook) begin van denken. Daarom kan een echt gevoel ook niet zonder denken (en willen).